Ergenlerde Duygusal İstismar, Problem Davranışlar, Öz-Yeterlik ve Psikolojik Sağlamlık Arasındaki İlişki

Gökmen ARSLAN, Murat BALKIS
5.797 1.488

Abstract


Bu çalışmanın amacı ergenlikte anne-babadan algılanan duygusal istismar ile problem davranışlar arasındaki ilişkide öz-yeterlik ve psikolojik sağlamlığın aracı rolünü incelemektir. Ölçme araçları Isparta il merkezinde farklı ortaöğretim kurumlarına devam eden 331 öğrenciye uygulanmıştır. Öğrencilerin %55.6’sı (184) kız, %44.1’i (146) erkek katılımcılardan oluşmaktadır. Öğrencilerin yaşları 14 ile 19 arasında değişmektedir. Yaş ortalaması 15.43’tür.  Analiz sonuçları, anne-babadan algılanan duygusal istismarın psikolojik sağlamlık, öz-yeterlik ve problem davranışlarını doğrudan yordadığını göstermiştir. Ayrıca analiz sonuçları incelendiğinde, anne-babadan algılanan duygusal istismar ile problem davranışlar arasındaki ilişkide öz-yeterlik ve psikolojik sağlamlığın kısmi aracılık rolü üstlendiği görülmüştür. Son olarak anne-babadan algılanan duygusal istismar ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide öz-yeterliğin kısmi aracılık rolü üstlendiği bulunmuştur. Ergenlerde anne-babadan algılanan duygusal istismar ve problem davranışlar arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlık ve öz-yeterliğin koruyucu faktörler olduğu,  alan yazınla ilişkisi çerçevesinde tartışılmış ve bazı önerilerde bulunulmuştur.


Keywords


Duygusal İstismar, Öz-Yeterlik, Psikolojik Sağlamlık, Problem Davranışlar, Ergenlik

Full Text:

PDF (Türkçe)


DOI: http://dx.doi.org/10.19126/suje.35977

References


Alantar, M. (1989). Psychological maltreatment: An attempt of its definition by experts and its assessment among a group of adolescents, Unpublished Thesis, Bogaziyi Uni,rsity

Arslan, G. & Telef, B. B. (2015). Öz-yeterlik ölçeği: Ergenler için kısa form çalışması. 24. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, 16-18 Nisan, Niğde.

Arslan, G. (2012). Ortaöğretimde öğrenim gören ergenlerde görülen problem davranışların aile sorunları, aile yapısı açısından incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Pamukkale Üniversitesi, Denizli

Arslan, G. (2015). Çocuk ve genç psikolojik sağlamlık ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, Ege Eğitim Dergisi 2015 (16) 1: 1-12.

Arslan, G. ve Balkis, M. (2014). Ergenlikte görülen problem davranışlar ve aile sorunları arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Uluslararası Eğitim Çalışmaları Dergisi, 1(1), 11-23.

Arslan, G. ve Kabasakal, Z. (2014a). Ergenlikte algılanan duygusal istismar ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişki, VI International Congress of Educational Research, Hacettepe University: Ankara.

Bal, S. (2010). Çocukluk örselenme yaşantıları, ana-baba-ergen ilişki biçimleri, sosyal destek algısının, kural dışı davranışlarla ilişkisi, Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana.

Bandura, A. (1994). Self-Efficacy. In V. S. Ramachaudran (Ed.), Encyclopedia of human behavior (Vol. 4, pp. 71–81). New York: Academic Press.

Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The Exercise of Control. New York: Freeman.

Bandura, A., Pastorelli, C., Barbaranelli, C. ve Caprara, G. V. (1999). Self-efficacy pathways to childhood depression. Journal of Personality and social Psychology, 76(2), 258-269.

Benetti, C. ve Kambouropoulos, N. (2006). Affect-regulated indirect effects of trait anxiety and trait resilience on self-esteem. Personality and Individual Differences, 41, 341–352.

Bolger, K. E. ve Patterson, C. J. (2003). Sequelae of child maltreatment: Vulnerability ad resilience. S. S. Luthar (Ed.), Resilience and Vulnerability: Adaptation in The Context of Childhood Adversities (pp. 156–181). New York: Cambridge Uni,rsity Press.

Caprara, G. V., Barbaranelli, C., Pastorelli, C. ve Cervone, D. (2004). The contribution of self-efficacy beliefs to psychosocial outcomes in adolescence: Predicting beyond global dispositional tendencies. Personality and individual Differences, 37(4), 751-763.

Cicchetti, D. (2013). Annual research review: resilient functioning in maltreated children–past, present, and future perspecti,s. Journal of child psychology and psychiatry, 54 (4), 402-422.

Çataloğlu, B. (2011). Madde kullanan ve kullanmayan ergenlerin psikolojik sağlamlık, aile işlevleri açısından karşılaştırılması, Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

DSM-V (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders, American Psychiatric Association

Erkman, F. ve Görkem, E. (2012). A perceived emotional maltreatment ınventory:

development of the short form (POPMIFA –Short form). Paper presented Child Abuse and Neglect Prevention Conference in İstanbul.

Evans, C. B. ve Burton, D. L. (2013). Fi, types of child maltreatment and subsequent delinquency: Physical neglect as the most significant predictor. Journal of Child Adolescent Trauma, 6(4), 231-245.

Fergusson, D.M. ve Horwood, L.J. (2003). Resilience to childhood adversity: Results of a 21 year study. S.S. Luthar (Ed.), Resilience and Vulnerability: Adaptation in the Context of Childhood Adversities (s.130-155). New York: Cambridge University Press.

Gardner, T. W., Dishion, T. J. ve Connell, A. M. (2008). Adolescent self-regulation as resilience: Resistance to antisocial behavior within the deviant peer context. Journal of abnormal child psychology, 36(2), 273-284.

Gençtanırım-Kuru (2010). Ergenlerde riskli davranışların yordanması. Yayınlanmamış doktora tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.

Gizir, C. A. (2007). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler üzerinde bir derleme çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi,3(28),113-128.

Holden, G. W. ve Ritchie, K. L. (1991). Linking extreme marital discord, child rearing, and child behavior problems: Evidence from battered women. Child delopment, 62(2), 311-327.

Hussain, S. ve Munaf, S. (2012). Perceıved Father acceptance-rejectıon ın chıldhood and psychologıcal adjustment ın adulthood, International Journal of Business and Social Scienc, 3, 1.

Ireland, T. O. ve Smith, C. A., Thornberry, T. P. (2002). Developmental ıssues ın the ımpact of chıld maltreatment on later delınquency and drug use. Criminology, 40(2), 359-400.

Iwaniec, D. (2006) The Emotionally Abused and Neglected Child: Identification, Assessment and Inter,Ntion A Practice Handbook, JohnWileySon, Ltd, England.

Iwaniec, D., Larkin, E. ve McSherry, D. (2007). Emotionally harmful parenting. Child Care in Practice, 13(3), 203-220.

Kabasakal, Z. ve Arslan, G. (2014). Ergenlikte görülen anti-sosyal davranışlar, psikolojik sağlamlık ve aile sorunları arasındaki ilişki, Uluslararası hakemli aile çocuk ve eğitim dergisi, 2 (3), 76-90.

Kim, D. H. ve Im, Y. J. (2014). Resilience as a protecti, factor for the behavioral problems in school-aged children with atopic dermatitis. Journal of Child Health Care, 18(1), 47-56.

Kim, J. ve Cicchetti, D. (2003). Social self-efficacy and behavior problems in maltreated and nonmaltreated children. Journal of clinical child and adolescent psychology, 32(1), 106-117.

Klika, J. B. ve Herrenkohl, T. I., Lee, J. O. (2013). School factors as moderators of the relationship between physical child abuse and pathways of antisocial behavior. Journal of interpersonal violence, 28(4), 852-867.

Kline, R. B. (2011). Principles and practices of structural equation modeling. New York: The Guil-ford Press.

Korkmazlar-Oral, Ü., Engin, P. Ve Büyükyazıcı, Z. (2010). Türkiye’de çocuk istismarı ve aile içi şiddet araştırması: Özet raporu. Ankara: T.C. Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu.

Lee, H. H. ve Cranford, J. A. (2008). Does resilience moderate the associations between parental problem drinking and adolescents’ internalizing and externalizing behaviors?: A study of Korean adolescents. Drug and alcohol dependence, 96(3), 213-221.

Liebenberg, L., Ungar, M. ve LeBlanc, J. C. (2013). The CYRM-12: A brief measure of resilience. Canadian journal of public health, 104(2), 131-135.

Liebenberg, L., Ungar, M. ve Van de Vijver, F. R. R. (2012). Validation of the child and youth resilience measure-28 (cyrm-28) among canadian youth with complex needs. Research on social work practice, 22(2), 219-226.

Ludwig, K. B. ve Pittman, J. F. (1999). Adolescent prosocial values and self-efficacy in relation to delinquency, risky sexual behavior, and drug use. Youth & Society, 30(4), 461-482.

Masten A. S. (2001). Resilience process in development. American Psychologist, 56 (3), 227-238.

McGee, R. A., Wolfe, D. A. ve Wilson, S. K. (1997). Multiple maltreatment experiences and adolescent behavior problems: Adolescents' perspecti,s. De,lopment and Psychopathology, 9(01), 131-149.

Morgan, G. A., Leech, N. L. Gloeckner, G. W. ve Barrett, K. C. (2004). SPSS For Introductory Statistics: Use And Interpretation. Psychology Press.

Rew, L. ve Horner, S. D. (2003). Youth resilience framework for reducing health-risk behaviors in adolescents. Journal of pediatric nursing, 18(6), 379-388.

Sameroff, A. (2005). Early resilience and its de,lopmental consequences. In: Tremblay RE, Barr RG, Peters RDeV, eds. Encyclopedia on Early Childhood De,lopment [online]. Montreal, Quebec: Centre of Excellence for Early Childhood Development; 2005:1-6.

Singer, M., Humphreys, K. ve Lee, S. (2012). Coping self‐efficacy mediates the association between child abuse and ADHD in adulthood. Journal of attention disorders. 1-9. oi:10.1177/1087054712465337

Stewart, M., Reid, G.J. ve Mangham, C. (1997). Fostering children's resilience. Journal of Pediatric Nursing, 12 (1), 21-31.

Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Temel ilkeler ve Lisrel uygulamaları. Ankara: Ekinoks Yayınevi.

Taşdelen, N. (1995). Examination of the effects of perceived psychological maltreatment of mothers on adolescent’s self concept, emotional and behavioral problemsand academic achievement (Unpublished thesis). Bogaziyi University.

Telef, B. B. ve Karaca, R. (2011). Ergenlerin öz-yeterliklerinin ve psikolojik semptomlarının incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(16), 499-518.

Uysal, R. ve Bingöl, T. Y. (2014). Ergenlerde risk alma davranışının öz-yeterlik ve farklı değişkenler açısından incelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2 (8), 573-582.

Vardar, B. (1994). The reliability and validity study of perception of psychological maltreatment inntory for adolescents, Unpublished master’s thesis, Boğaziçi Uni,rsity

Vranceanu, A. M., Hobfoll, S. E. ve Johnson, R. J. (2007). Child multi-type maltreatment and associated depression and PTSD symptoms: The role of social support and stress. Child Abuse and Neglect, 31(1), 71-84.

Windle, M. (2002). Critical conceptual and measurement issues in the study of resilience. (Ed: M. D. Glantz , J. L. Johnson) Resilience and DeveLopment: Positive, Life Adaptations. New York: Kluwer Academic/Plenum Publishers,

World Health Organization [WHO]. (1999). Report of the consultation on child abuse prevention, 29-31 March, Genava.

Yates, T. M. (2007). The developmental consequences of child emotional maltreatment: a neurode,lopmental perspecti. Journal of Emotional maltreatment, 7 (2), 9-34.

Ziaian, T., Anstiss, H., Antoniou, G., Baghurst, P. ve Sawyer, M. (2012). Resilience and its association with depression, emotional and behavioural problems, and mental health service utilisation among refugee adolescents living in South Australia. International Journal of Population Research, 2012. doi:10.1155/2012/485956.




Sakarya University Journal of Education | 2011 ISSN: 2146-7455